तुम्हाला संकुचित हवेबद्दल किती माहिती आहे?

१. हवा म्हणजे काय? सामान्य हवा म्हणजे काय?

उत्तर: पृथ्वीभोवतीच्या वातावरणाला आपण हवा म्हणतो.

०.१ MPa च्या विशिष्ट दाबाखालील, २०°C तापमानातील आणि ३६% सापेक्ष आर्द्रतेतील हवा ही सामान्य हवा असते. सामान्य हवा तापमानाच्या बाबतीत प्रमाणित हवेपेक्षा वेगळी असते आणि तिच्यात आर्द्रता असते. जेव्हा हवेत पाण्याची वाफ असते, तेव्हा ती वाफ वेगळी झाल्यावर हवेचे आकारमान कमी होते.

२. हवेची मानक स्थिती व्याख्या काय आहे?

उत्तर: मानक स्थितीची व्याख्या अशी आहे: जेव्हा हवेचा शोषण दाब 0.1 MPa असतो आणि तापमान 15.6°C असते (देशांतर्गत औद्योगिक व्याख्या 0°C आहे) त्या हवेच्या स्थितीला हवेची मानक स्थिती म्हणतात.
मानक स्थितीत, हवेची घनता 1.185kg/m3 असते (एअर कंप्रेसर एक्झॉस्ट, ड्रायर, फिल्टर आणि इतर पोस्ट-प्रोसेसिंग उपकरणांची क्षमता हवेच्या मानक स्थितीत प्रवाह दराने दर्शविली जाते आणि एकक Nm3/min असे लिहिले जाते).

३. संतृप्त हवा आणि असंतृप्त हवा म्हणजे काय?
उत्तर: एका विशिष्ट तापमान आणि दाबावर, दमट हवेतील पाण्याच्या वाफेच्या प्रमाणाला (म्हणजेच पाण्याच्या वाफेच्या घनतेला) एक विशिष्ट मर्यादा असते; जेव्हा एका विशिष्ट तापमानात पाण्याच्या वाफेचे प्रमाण कमाल शक्य मर्यादेपर्यंत पोहोचते, तेव्हा हवेतील आर्द्रतेला संतृप्त हवा म्हणतात. ज्या दमट हवेत पाण्याच्या वाफेचे प्रमाण कमाल शक्य मर्यादेपर्यंत नसते, तिला असंतृप्त हवा म्हणतात.

४. कोणत्या परिस्थितीत असंतृप्त हवा संतृप्त हवा बनते? “संघनन” म्हणजे काय?
ज्या क्षणी असंतृप्त हवा संतृप्त हवा बनते, त्या क्षणी दमट हवेत पाण्याच्या थेंबांचे संघनन होते, या प्रक्रियेला 'संघनन' म्हणतात. संघनन ही एक सामान्य घटना आहे. उदाहरणार्थ, उन्हाळ्यात हवेतील आर्द्रता जास्त असते आणि त्यामुळे पाण्याच्या पाईपच्या पृष्ठभागावर पाण्याचे थेंब सहज तयार होतात. हिवाळ्यातील सकाळी, रहिवाशांच्या काचेच्या खिडक्यांवर पाण्याचे थेंब दिसतात. हे म्हणजे, सततच्या दाबाखाली थंड झालेली दमट हवा दवबिंदूपर्यंत पोहोचते. तापमानामुळे होणाऱ्या संघननाचा हा परिणाम आहे.

५. संकुचित हवा म्हणजे काय? तिची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
उत्तर: हवा संकुचित होऊ शकते. एअर कंप्रेसरने यांत्रिक कार्य करून हवेचे आकारमान कमी केल्यावर आणि तिचा दाब वाढवल्यावर, त्या हवेला संकुचित हवा म्हणतात.

संपीडित हवा हा ऊर्जेचा एक महत्त्वाचा स्रोत आहे. इतर ऊर्जा स्रोतांच्या तुलनेत, त्याची खालील स्पष्ट वैशिष्ट्ये आहेत: स्वच्छ आणि पारदर्शक, वाहतुकीस सोपी, कोणतेही विशेष हानिकारक गुणधर्म नाहीत, प्रदूषणरहित किंवा कमी प्रदूषण, कमी तापमान, आगीचा धोका नाही, ओव्हरलोडची भीती नाही, अनेक प्रतिकूल वातावरणात काम करण्यास सक्षम, सहज उपलब्ध, अक्षय.

६. संकुचित हवेमध्ये कोणत्या अशुद्धी असतात?
उत्तर: एअर कंप्रेसरमधून बाहेर पडणाऱ्या संकुचित हवेमध्ये अनेक अशुद्ध घटक असतात: ① पाणी, ज्यामध्ये पाण्याची वाफ, पाण्याची वाफ, सांद्रित पाणी यांचा समावेश होतो; ② तेल, ज्यामध्ये तेलाचे डाग, तेलाची वाफ यांचा समावेश होतो; ③ विविध घन पदार्थ, जसे की गंजलेला चिखल, धातूची पावडर, रबराचे बारीक कण, डांबराचे कण, फिल्टर साहित्य, सीलिंग साहित्याचे बारीक कण इत्यादी, याव्यतिरिक्त विविध हानिकारक रासायनिक दुर्गंधीयुक्त पदार्थही असतात.

७. एअर सोर्स सिस्टीम म्हणजे काय? त्यात कोणते भाग असतात?
उत्तर: संकुचित हवा निर्माण करणाऱ्या, त्यावर प्रक्रिया करणाऱ्या आणि ती साठवणाऱ्या उपकरणांनी बनलेल्या प्रणालीला एअर सोर्स सिस्टीम (वायु स्रोत प्रणाली) म्हणतात. एका सामान्य एअर सोर्स सिस्टीममध्ये सहसा खालील भाग असतात: एअर कंप्रेसर, रिअर कूलर, फिल्टर (ज्यात प्री-फिल्टर, तेल-पाणी विभाजक, पाइपलाइन फिल्टर, तेल काढणारे फिल्टर, दुर्गंधीनाशक फिल्टर, निर्जंतुकीकरण फिल्टर उपकरणे इत्यादींचा समावेश असतो), स्थिर वायू साठवण टाक्या, ड्रायर्स (रेफ्रिजरेटेड किंवा ॲडसॉर्प्शन), स्वयंचलित निचरा आणि सांडपाणी विसर्जन यंत्रे, गॅस पाइपलाइन, पाइपलाइन व्हॉल्व्ह, उपकरणे इत्यादी. प्रक्रियेच्या वेगवेगळ्या गरजांनुसार वरील उपकरणांना एकत्र करून एक संपूर्ण गॅस सोर्स सिस्टीम तयार केली जाते.

८. संकुचित हवेतील अशुद्धतेमुळे कोणते धोके उद्भवतात?
उत्तर: एअर कंप्रेसरमधून बाहेर पडणाऱ्या संकुचित हवेमध्ये अनेक हानिकारक अशुद्ध घटक असतात, त्यातील मुख्य अशुद्ध घटक म्हणजे हवेतील घन कण, ओलावा आणि तेल.

वाफ झालेले वंगण तेल सेंद्रिय आम्ल तयार करून उपकरणांना गंजवते, रबर, प्लॅस्टिक आणि सीलिंग साहित्याची गुणवत्ता कमी करते, लहान छिद्रे बंद करते, व्हॉल्व्हमध्ये बिघाड घडवते आणि उत्पादने दूषित करते.

संपीडित हवेतील संतृप्त आर्द्रता विशिष्ट परिस्थितीत पाण्यात रूपांतरित होऊन प्रणालीच्या काही भागांमध्ये जमा होते. या आर्द्रतेमुळे घटकांवर आणि पाईपलाईनवर गंज चढतो, ज्यामुळे हलणारे भाग अडकतात किंवा झिजतात, वायवीय घटकांमध्ये बिघाड होतो आणि हवेची गळती होते; थंड प्रदेशात, आर्द्रता गोठल्यामुळे पाईपलाईन गोठतात किंवा त्यांना तडे जातात.

संपीडित हवेतील धुळीसारख्या अशुद्ध घटकांमुळे सिलेंडर, एअर मोटर आणि एअर रिव्हर्सिंग व्हॉल्व्हमधील एकमेकांशी हलणारे पृष्ठभाग झिजतात, ज्यामुळे प्रणालीचे सेवा आयुष्य कमी होते.

९. संकुचित हवा शुद्ध का करावी?
उत्तर: ज्याप्रमाणे हायड्रॉलिक प्रणालीला हायड्रॉलिक तेलाच्या स्वच्छतेसाठी उच्च आवश्यकता असतात, त्याचप्रमाणे न्यूमॅटिक प्रणालीला संकुचित हवेसाठी देखील उच्च गुणवत्तेच्या आवश्यकता असतात.

एअर कंप्रेसरमधून बाहेर पडणारी हवा न्यूमॅटिक उपकरणाद्वारे थेट वापरता येत नाही. एअर कंप्रेसर वातावरणातील ओलावा आणि धूळ असलेली हवा आत घेतो आणि संकुचित हवेचे तापमान १००°C पेक्षा जास्त वाढते. यावेळी, एअर कंप्रेसरमधील वंगण तेल देखील अंशतः वायू अवस्थेत रूपांतरित होते. अशा प्रकारे, एअर कंप्रेसरमधून बाहेर पडणारी संकुचित हवा ही तेल, ओलावा आणि धूळ असलेला उच्च-तापमानाचा वायू असतो. जर ही संकुचित हवा थेट न्यूमॅटिक प्रणालीकडे पाठवली गेली, तर हवेच्या खराब गुणवत्तेमुळे न्यूमॅटिक प्रणालीची विश्वसनीयता आणि सेवा आयुष्य मोठ्या प्रमाणात कमी होईल आणि त्यामुळे होणारे नुकसान अनेकदा हवा स्रोत प्रक्रिया उपकरणाच्या खर्च आणि देखभाल खर्चापेक्षा खूप जास्त असते. म्हणून, हवा स्रोत प्रक्रिया प्रणालीची योग्य निवड करणे अत्यंत आवश्यक आहे.